‘Een diep bewustzijn van het lijden van zowel jezelf als anderen, gekoppeld aan de wens en inzet om dat te verlichten´ zo luidt de definitie van compassie volgens hoogleraar in de psychiatrie Paul Gilbert. Met andere woorden: direct in verbinding staan met de uitdagingen in het leven en daarbij de intentie hebben om deze uitdagingen, voor jezelf en/of voor anderen, te verlichten. Daar voeg ik graag aan toe dat het verlichten van deze uitdagingen alleen gebeurt door eigenaarschap te nemen en verantwoordelijkheid te dragen binnen situaties - ongeacht de omstandigheden.

Nelson Mandela verwoordde de definitie van compassie als volgt: ‘Onze menselijke compassie verbindt ons met anderen – niet uit medelijden of betutteling, maar als mensen die hebben geleerd hoe we ons gezamenlijke lijden kunnen veranderen naar hoop voor de toekomst’.

Persoonlijk betekent compassie voor mij: meeleven met iemand. Oprechte interesse tonen, waarbij ik diezelfde persoon voorzie van de juiste inzichten en tools zodat hij of zij de innerlijke kracht vindt om het proces zélf op eigen kracht voor te zetten. Compassie is voor mij een mix van empathie, eerlijkheid en oprechtheid waarbij ik loyaliteit toon aan iemand grootsheid. Compassie zorgt hierdoor voor persoonlijke groei en veerkracht tijdens uitdagende situaties.

Het gaat bij zelfcompassie om verantwoordelijkheid dragen voor een situatie, ongeacht de omstandigheden. Om jezelf te verstevigen in een turbulente situatie, waarbij je de kracht hebt om vanuit een vriendelijke rol naar jezelf te blijven kijken (en dus niet om jezelf mentaal in elkaar te slaan wanneer het tegenzit). Pas wanneer je zelf vanuit compassie kan handelen kun je je aandacht naar buiten richten. Nogmaals: je kunt iemand meenemen tot het level waar je zelf bent geweest, nooit verder.

Ik geef je hieronder een aantal tools waarmee je zelfcompassie kan trainen. Stel jezelf de volgende vragen en ben radicaal eerlijk wanneer je antwoord geeft:

1.       Ben je loyaal aan je grootsheid of aan je kleinheid? Trouw zijn aan je slachtofferkant is onethisch en levert je op de lange termijn niets op. Het houdt onwerkbare patronen in stand en creëert zwakheid. Geloof je in je eigen excuses en redenen? Ben je trouw aan je emoties, je gedachten en je aannames? Of ben je loyaal aan je innerlijke kracht, mogelijkheden en groei? Onthoud: iedere keer dat je trouw bent aan je kleinheid wordt je kleiner.

2.       Ben ik opzoek naar comfort of kies ik voor groei? Geen verantwoordelijkheid nemen voor jezelf binnen een situatie maakt je geen gelukkiger mens. Het laat je in cirkels lopen, iets waar naar mijn mening het leven te kort voor is.

3.       Wat tolereer ik van mezelf waardoor ik vertraag? Ben hierbij eerlijk en oprecht. Des te eerlijker je bent, des te sneller je gaat. Redenen en excuses vertragen en verzwakken. Eerlijk zijn over waar je nu exact staat laat je met meer snelheid en kracht vooruit komen.

4.       Hoe kan ik krachtiger en effectiever met deze situatie omgaan? Nodig jezelf uit om een groter spel te spelen.

5.       Waar heb ik controle over? In hoeverre ben je in staat om te vertragen en om te zien wat de feiten zijn. Laat datgene waar je geen controle op hebt los, zodat je je focus vergroot.

6.       Ben je opzoek naar goedkeuring en acceptatie? De meest effectieve mensen zijn mensen die écht eerlijk zijn. Tegen zichzelf én tegen de mensen om hen heen. Ze zijn oprecht, vriendelijk en hechten geen waarde aan waardering van anderen en hoeven niet aardig gevonden worden. De zoektocht naar waardering van je omgeving vertraagt en vervaagt: het wordt domweg overbodig. En wederom geldt een paradox: op de lange termijn zorgt dit alleen maar voor meer waardering.